Distortion – Overdrive – Fuzz

Published On 9/8/2012 | By Nguyễn Đức Đạt | NHẠC CỤ, TIÊU ĐIỂM

Distortion: /dɪˈstɔːʃ(ə)n/

Là một dạng thức biến đối của sóng âm (trong lĩnh vực âm thanh). Distortion thường là một dạng song âm bị bóp méo, không được mong muốn và thường bị làm giảm đi trới mức tối thiểu trong thực tế. Tuy nhiên trong vài trường hợp distortion là một dạng thức của âm thanh được thèm muốn và khát khao, mà cụ thể ở đây là chúng ta đang nói tới dang Distortion cho nhạc cụ, âm thanh biểu diễn như electric guitar & bass, synth, effect ..v..v..

Ở một nghĩa khác thì noise hoặc những tín hiệu sóng âm không liên quan (hum, interference) không được coi là Distortion, mặc dù các hiệu ứng của một vài thành tố trong distortion đôi khi vẫn được coi là noise. Một đơn vị được lấy làm thước đo chất lượng một cách rõ ràng phản ánh những sự khác biệt giữa noise và distortion được gọi là tỉ lệ Signal-to-noise-and-distortion (SINAD) ratio.

Distortion đã là một phần không thể thiểu của thế giới Rock N’ Roll ngay từ những ngày đầu tiên. Nếu như các bạn đã từng nghe “Rocket 88” của Ike Turner và “Rock Awhile” của Goree Carter, đây là những ca khúc đầu tiền xuất hiện Fuzz tone (một dạng thức sơ khai ban đầu của Distortion). Thứ âm thanh này được tình cờ phát hiện trong quá trình thu âm với những amp rẻ tiền và bị hư hại. Trước đó thì đa phần những người chơi cố để có được âm thanh này bằng việc cố gắng làm hỏng các thiết bị của họ. Link Wray là một ví dụ tiêu biểu trong số đó khi mà ông cố gắng dâm thủng các speaker trong studo bằng một cái bút chì

Ngày nay chúng ta có thể nghe thấy âm thanh distortion trong phần lớn các thể loại âm nhạc và may mắn hơn cho những người chơi nhạc đó là chúng ta không cần phải tự huỷ hoại các thiết bị của mình để có được âm thanh Distortion. Trong những năm đâu thập kỷ 60, đánh dấu sự ra đời của Distortion pedal đầu tiền xuất hiện trên thị trường, chỉ với một thao tác đơn giản là dẫm lên switch và bạn đã có được âm thanh distortion.

Số lượng lớn các loại pedal hiện tại có mặt trên thị trường cho phép người chơi có rất nhiều lựa về distortion. Tuy nhiên điều đầu tiên các bạn cần biết đó là Distortion được nhóm lại tại 3 dạng cơ bản đó là:
– Overdrive
– Distortion
– Fuzz

Vậy câu hỏi được đặt ra ở đây là làm thế nào để phân biệt chúng? Người sang lập ra thương hiệu pedal nổi tiếng Way Huge là Jeorge Tripps sẽ cho chúng ta biết thêm về điều này.

Đầu tiên, chúng ta hãy nói về các harmonic. Khi bạn chơi một note trên cây đàn guitar, âm thanh bạn nghe thấy chính là một tần số cơ bản hay còn gọi là the pure note, primary tone; cùng với đó là các bội số của tần số mà chúng ta gọi chúng là harmonic. Nếu bạn cắm tín hiệu đầu ra từ nhạc cụ của mình vào bất kỳ thiết bị nào có khả năng thay đổi tín hiệu sóng âm của harmonic trong một khoảng giới hạn nhất định, bạn sẽ có được âm thanh mà chúng ta ở đây gọi là Distortion. Có nhiều cách để thay đổi thành phần harmonic của tín hiệu, nhưng để chúng cho bạn một chất âm mong muốn chúng ta chỉ cần nhìn vào 3 dạng thức âm thành cơ bản của chúng. Vì về cơ bản harmonic được thay đổi bằng cách tạo ra các tần số bổ sung.

Cách đầu tiên để tạo ra các thành phần harmonic đó là gia tăng tín hiệu đầu ra (output) từ nhạc của của bạn, cách này tức là gia tăng điện áp được tạo ra bới pickup của guitar, vợt quá âm lượng cho phép của amp hoặc pedal đang sử dụng. Sử dụng cách này, tín hiệu từ nhạc cụ sẽ đặt vào trong khoảng giới hạn. Khoảng không gian giới hạn này chính là thể hiện giới hạn biên độ cho phép của sóng âm hay chúng ta có thể gọi là headroom. Nếu các chóp của tín hiệu của sóng âm được khuếch đại vượt quá khả năng cho phép của giới hạn headroom, thì các các đỉnh tín hiệu âm thanh này sẽ bị gọt bớt (clipped off). Đây là cách cơ bản mà tube amp tạo ra distortion.

Cách thứ hai đó là sử dụng mạch trong các pedal để gọt bớt (clip) đỉnh tín hiệu sóng âm trước khi nó vượt mực headroom. Cách thứ ba là sử dụng các transistor (bóng bán dẫn), chúng có khả năng tạo ra thêm các harmonic bởi vì bản chất của chúng là như là bộ khuếch đại không hoàn hảo. Hầu hết các pedal đều sử dụng một trong hai cách này, hiếm khi người ta sử dụng tạo ra distortion bằng cách đẩy tín hiệu vượt ra giới hạn headroom (vì nó sẽ có thể làm hư hại speaker cũng như các thiết bị khác lien quan)

Mỗi phương pháp tạo distortion này tạo ra 3 loại dạng khác nhau mà chúng ta gợi là Fuzz, Distortion và Overdrive. Vậy sự khác nhau giữa 3 hình thái sóng âm này được phân biệt bằng cách gì, phải chăng là mức độ tín hiệu bị gọt (clipping)? Trước khi chúng ta tìm hiểu tường thận thêm, hãy nhìn vào bức ảnh thể hiện một tín hiệu âm thanh nguyên bản không bị bóp méo (distorted):

Hãy cùng tìm hiểu xem cách distortion pedal làm việc và cách chúng thay đổi sự thể hiện của các sóng âm.

OVERDRIVE
Overdrive là âm thanh bạn có thể có được khi đẩy giới hạn của tube amp tới một điểm giàu chất âm và gian có độ ngọt ngào. Tại điểm này không có nhiều hiện tượng clipping xuất hiện.

Overdrive pedals được thiết kế mang lại để mang lại cho bạn thứ âm thanh như vậy nhưng chúng cũng được thiết kế để bổ xong thêm cho chúng. Đánh qua một clean amp, bạn sẽ có được âm thanh mượt mà êm dịu. Nếu bán sử dụng overdrive pedal với một một tube amp cho tiếng hơi bẩn (lượng gain ít), bạn sẽ kết hợp gain từ cả hai và có được chất âm rất dầy và đậm đà, chúng tương đối gần với Distortion nhưng vẫn giữ được sự ấm ấp của tube amp.

Thông thường các mạch overdrive đầu tiên được tích hợp các tụ có chức năng khuêch đại để thêm gain (boost) vào cho tín hiệu của bạn. Sau một lượng gain nhất định đã được thêm vào các diode được kich hoạt để soft-clip tín hiệu đã được boost này, nhằm tạo ra sự thanh đổi của harmonic. Hãy lấy MXR Custom Badass Modified O.D. làm ví dụ cho cách thay đổi harmonic điển hình này. Để lấy ví dụ cho một mạch overdrive không điển hình hãy thử Way Huge Red Llama, pedal này kích tín hiệu của bạn đủ để chúng tạo gain trong khoảng headroom cho phép của của pedal mà ko cần tới sự tham gia của các Điốt bán dẫn (diode)

DISTORTION
Distortion là một hình thái âm thanh ở giữa, chúng clip tín hiệu nhiều hơn Overdrive nhưng vẫn giữ được sự thể hiện âm thanh một cách rõ rang hơn Fuzz. Distortion pedal sinh ra rất nhiều gain, vì thế thông thường nên sử dụng chúng với một clean amp hoặc dùng cùng với các clean channel như là một lựa chọn thứ hai cho phép chúng ta có thể sử dụng hai hệ Distortion khác nhau trong một amp.

Cũng như một overdrive pedal, Distortion pedal cũng có xu hướng sử dụng các tụ khuếch đại và diode. MXR Custom Badass ’78 Distortion là một ví dụ rất tiêu biểu cho loại mạch này; Way Huge Fat Sandwich thì được sự dụng một phiên bản mạch đã được sửa đổi khác.

Lưu ý rằng các hình thái sóng âm distortion phải điều chỉnh rất nhiều về EQ trong pedal để định hình được chất âm, có nghĩa là chúng ta sẽ phải cho distortion pedal một chất tiếng (tiếng nói) riêng biệt của riêng nó. Trên thị trường có rất nhiều pedal cũng với các tụ khuếch đại và mạch diode, nhưng điều tạo nên chất tiếng riêng cho mỗi pedal đó là việc xử lý EQ để pedal tạo ra chất gain riêng của nó.

FUZZ
Fuzz pedal là một thiết kế mang lại âm thanh giống với việc khuếch đại bị lỗi hoặc một amp có speaker bị hư hại. Các hiệu chỉnh trong amp không có ý nghĩa nhiều lắm trong trường hợp này, tín hiệu của bạn sẽ hoàn toàn bị clipping.

Một Fuzz pedal cũng được sửa dụng những bóng bán dẫn (transistor) như đã nói qua ở đầu bài viết, vì thế không phải clip tín hiệu nhiều vì khi này các transistor đã bổ sung thêm thành phần harmonic của nó ngay khi khuếch đại tín hiệu của bạn. Mỗi loại transistor trong mạch fuzz có thể tác động tương đối hơn đến Fuzz tone. Mà cụ thể là transistor sử dụng chất liệu Germanium (vn hay gọi là Gecmani) cho chất tone ấm và mềm mượn, trong khi các transistor bằng silicon cho chúng ta fuzz tone sáng và thô ráp hơn.

Một vài mạch fuzz thậm chí có thể clipping nhiều hơn bình thường bằng sách sử dụng thêm diode giống như trong mạch overdrive và distortion. Đó là lý do chúng ta thấy một số biến thể Overdrive và Distortion pedal tích hợp luôn Fuzz trong mạch.

Dunlop Fuzz Face là một vý dụ kinh điển chỉ sử dụng germanium transistor, trong khi đó thì MXR Classic 108 Fuzz là một ví dụ mạch fuzzy chỉ sử dụng silicon transistor. Way Huge Swollen Pickle thì lại là một ví dụ tiêu biểu cho mạch fuzz sử dụng cả transistors dạngsilicon lẫn diodes.

Như một câu nói kinh điển trong làng audio thế giới “Music is Math, Sound is Physics” thì tính khoa học trong âm thanh Distortion có thể xem là khá huyền bí, nhưng trong những tình huống nhất định chúng ta hoàn toàn có thể thấy được sự khác biệt giữa Overdrive, Distortion cũng như Fuzz, bằng cách nhận biết sự cắt gọt (clip) tín hiệu nhiều thế nào. Phụ thuộc vào hình thái distortion nào mà bạn đang tìm kiếm, bạn hoàn toàn có thể tìm thấy chúng thông qua việc kết hợp amp và pedal nhất định nào đó để thay đổi gain cho tín hiệu output của mình.

PS: ở Việt Nam danh từ “Fuzz” hay bị dùng sai cách gọi khi nó được gán cho danh từ chỉ phơ (effect, FX) lý do là vì khi du nhập vào Việt Nam, khi đó phần lớn dân ta không biết tiếng Anh, nên gọi nhầm Fuzz thành phơ, chứ thực ra fuzz chỉ là một phần của thế giới Distortion. Kể cả tới ngay nay vẫn có một bộ phận những người chơi không biết dùng đúng danh từ Fuzz (kể cả người biết và không biết tiếng Anh). Hy vọng bài viết sẽ giúp chúng ta hiểu thêm và phân biết được 3 dạng thức âm thanh cơ bản của Distortion.

Các sản phẩm của hãng Jim Dunlop bao gồm các thương hiệu MXR, Cry Baby, Way Huge, Custom Audio Electronics, Dunlop Electronics đang được Angels ‘N’ Demons Store phân phối chính thực tại Việt Nam.

Nguồn GearTalk.vn

Tạo website bán hàng với WordPress

Like this Article? Share it!

Về tác giả

là manager tại www.GearTalk.vn

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *