Ngược dòng lịch sử BLUES ROCK: Sự hình thành và phát triển rực rỡ

Published On 22/8/2013 | By Kao Vân | ROCK THẾ GIỚI

VnRock.com – Blues-rock là một trong hai nhánh chính của nhạc rock bên cạnh jazz-rock. So với các thể loại nhạc khác, với ảnh hưởng rất lớn của nhạc rock&roll và với một chút thêm thắt bằng nhạc blues có sử dụng nhạc cụ điện tử ở Chicago, Memphis và một số thành phố khác trong suốt thập niên 50 thế kỉ vừa qua, nhạc blues đã bị tách ra khỏi thể loại nhạc mới, thời thượng lúc bấy giờ chỉ vì những đoạn điệp khúc nghiêng về kiểu truyền thống nhiều hơn cũng như những sản phẩm phát hành của thể loại nhạc này khá thô sơ, đơn giản và một thị trường tiêu thụ nhỏ hẹp.

Thuật ngữ “blues-rock” được ra đời vào khoảng giữa thập niên 60 khi mà những nhạc sĩ người da trắng tạo cho electric blues ( nhạc blues có sử dụng nhạc cụ điện tử) một dáng vẻ mới với những hình ảnh thật bóng bẩy, bắt mắt cùng với những cây đàn guitar với âm thanh lớn hơn. Điều này đã giúp cho blues-rock tiếp cận được với lớp khán thính giả người da trắng.

Trong danh sách những nghệ sĩ đi tiên phong cho thể loại nhạc này có lẽ phải kể đến công lao của những nhạc sĩ người Anh dưới sự dìu dắt của Alexis Korner. Với việc phụ trách việc sắp xếp các tour diễn ở nước ngoài đầu tiên cho các nghệ sĩ lớn của nhạc blues ở Mỹ, có thể nói chính Alexis Korner cùng Chris Barber và người cộng sự đầu tiên của ông – Cyril Davies – là những người đã có công rất lớn trong việc giới thiệu dòng nhạc blues đến Vương quốc Anh. Nhưng quan trọng hơn nữa, ông đã đóng vai trò là người cố vấn cho những nhạc sĩ trẻ hơn với mục đích làm một cuộc “xâm nhập” xứ sở sương mù này bằng nhạc blues.

Alexis Korner

Alexis Korner

Trong số những nghệ sĩ được ông giúp đỡ gồm có Jack Bruce, những thành viên của nhóm Manfred Mann, Eric Clapton và đáng chú ý nhất là nhóm nhạc Rolling Stones với giọng ca chính là Mick Jagger – người đã có cơ hội song ca cùng Korner trước khi nhóm Rolling Stones chính thức được thành lập.

Nhóm Rolling Stones đã có công trong việc khuấy động trở lại dòng nhạc blues dường như đã “chết” trong thời gian đó bằng cách chọn thể loại nhạc này để thể hiện trong thời gian đầu biểu diễn. Cùng với những nhóm nhạc Anh quốc khác như Yardbirds và Animals, Rolling Stones đã mang đến cho thể loại nhạc truyền thống này một “hương vị” mới. Không những không đánh mất cái “gốc” của nhạc blues mà họ đã nhanh chóng biến blues với 12 quãng nhạc trở thành nào là R&B, nào là soul và cả loại nhạc blues truyền thống ít nhiều có sự đổi mới và nó còn có khuynh hướng mang trong mình phong cách rock .

Nhiều nghệ sĩ Anh đã không ngần ngại chọn blues truyền thống làm hướng đi nghệ thuật của mình kể cả việc chấp nhận sự hi sinh những thành công về mặt lợi nhuận. Trong số này có nhóm nhạc Graham Bond Organisation- nhóm nhạc làm nổi danh Jack Bruce và Ginger Barber – hai thành viên của nhóm nhạc Cream sau này, và đặc biệt là nhóm Bluesbreakers của John Mayall. Đầu năm 1965, nhóm nhạc của Mayall trở thành nơi dừng chân cho Eric Clapton – chàng ca sĩ đã rời nhóm Yardbirds, nhóm nhạc đang ở đỉnh cao của sự vinh quang, để phản đối việc nhóm này có khuynh hướng làm cuộc “tấn công” sang pop/rock.

Album đơn của Eric với Mayall mang tên “Bluesbreakers With Eric Clapton” phát hành vào năm 1966 đã bất ngờ trở thành “hit” trong bảng TopTen ở Anh. Sự linh động và biết chớp lấy thời cơ đó của Eric đã ảnh hưởng sâu rộng đến những nhạc sĩ sau này và ảnh hưởng cả đến việc đưa loại nhạc blues “khô khan” này đến gần với công chúng yêu nhạc hơn.

Bluesbreakers_John_Mayall_with_Eric_Clapton

Album “Bluesbreakers with Eric Clapton”

Trong khi Eric Clapton nhanh chóng rời nhóm Bluesbreakers và sau đó thành lập nên Cream – nhóm nhạc đã có công trong việc làm cho thể loại blues-rock trở nên sống động và phổ biến hơn thì Mayall vẫn tiếp tục “trụ hạng” với danh hiệu là nghệ sĩ nhạc blues-rock tiêu biểu nhất ở Anh với vai trò là nhạc trưởng của nhóm Bluesbreakers cùng những thành công vang dội mà nhóm nhạc gặt hái được.

Có nhiều nhạc sĩ đã được Mayall dìu dắt nhưng nổi bật hơn cả trong số đó là những người kế vị Eric Clapton như Peter Green, Mick Taylor – một thành viên trong nhóm nhạc Rolling Stones huyền thoại sau này. Cũng như Clapton, Green đã rời nhóm của Mayall ngay sau khi phát hành album riêng đầu tiên và đã lập nên nhóm Fleetwood Mac với hai thành viên khác của nhóm Mayall là John Me Vie và Mick Fleetwood.

Dưới sự quản lý của Green, nhóm Fleetwood đã trở thành nhóm nhạc trình diễn theo phong cách blues-rock hay nhất ở Anh vào cuối thập niên 60. Hơn thế nữa nhóm này cũng đã “bắt tay“ với một trong những thể loại chính của dòng nhạc blues là Chicago Blues với niềm say mê, và họ đã mang cả tính hài hước vào trong các ca khúc thuộc thể loại đó nữa. Nhưng cùng với tiếng đàn guitar lạnh lùng của Green, những giọng ca đẹp và những ca khúc với ca từ buồn bã, mang tính tự sự, nhóm nhạc này đã trở nên rất ấn tượng và họ đã thành công trong việc chinh phục người nghe ở xứ sở sương mù Anh quốc – nơi mà họ đã có khá nhiều album và đĩa đơn được người yêu nhạc ưa chuộng.

Giữ vai trò là nhóm trưởng của những tay guitar bắt đầu có chút tiếng tăm, Paul Butterfield – tay chơi kèn harmonica theo phong cách của thể loại Chicago Harmonica, đã gia nhập nhóm nhạc của Mayall. Thậm chí là cả hai đã cùng nhau ghi âm một đĩa hát rất hiếm gặp vào những năm cuối thập niên 60.

Tiếng đàn guitar dìu dặt, lôi cuốn do hai nghệ sĩ Mike Bloomfield và Elvin Bishop thể hiện là những âm thanh chủ đạo trong hai album phát hành đầu tiên của Paul Butterfield Blues Band. Sẵn sàng mang phong cách của nhạc soul, jazz thậm chí là những âm thanh sống động vào trong những ca khúc thuộc thể loại Chicago blues, họ đã trở thành ban nhạc chơi theo phong cách blues-rock mang quốc tịch Mỹ đầu tiên và cũng có lẽ là ban nhạc chơi thể loại này thành công nhất.

Trong khi thể loại blues-rock ít được ưa chuộng ở Mỹ hơn ở Anh thì vào những năm của thập niên 60, nhiều nghệ sĩ theo dòng nhạc này đã xuất hiện ở Mỹ. Canned Heat được coi là thành công nhất với “On the Road Again” đã lọt vào Top 20 và “Going up the Country” – một ca khúc nhạc blues đồng quê khá “khó nghe” được biểu diễn với nhạc cụ điện tử. Còn Steve Miller và Barry Goldberg thì trung thành với phong cách blues trong những lần ra mắt đầu tiên của nhóm nhưng sau đó thì nhóm chuyển sang trình diễn theo một phong cách sống động hơn, điều này đã được người nghe ở San Francisco chấp nhận.

Tại New York, Bob Dylan đã mời tay guitar Mike Bloomfield tham gia vào hầu hết các ca khúc trong album “Highway 61 Revisited” của ông và Bob Dylan cũng đã cùng nhóm nhạc Butterfield Band xuất hiện khá ấn tượng tại Newpork Folk Festival vào năm 1965. John Hammond thì đã ghi âm những ca khúc mang phong cách blues-rock với những thành viên của nhóm nhạc sau này vào khoảng giữa thập niên 60, còn Dion thì đã mạnh dạn cắt bỏ một số ca khúc mang phong cách blues-rock của mình sau khi được cha của Hammond là Sir John Hammond – một huyền thoại âm nhạc – gợi ý về dòng nhạc blues cổ điển.

Trong lúc này có một nhóm thực hiện dự án nghiên cứu về dòng nhạc blues do Al Kooper dẫn đầu. Họ thường sử dụng các ca khúc mang phong cách blues-rock. Tuy nhiên, cái nhìn của họ mang tính chắp vá đến nỗi những ý tưởng của họ sau đó đã bị quên lãng. Ví dụ như trong nhạc blues-rock, người ta cũng tìm thấy phong cách của nhạc folk-rock, pop-rock và cả sự ồn ào, sôi động ở trong đó.

Ảnh hưởng của những ca sĩ thuộc thế hệ đi đầu của nhạc blues-rock được thể hiện rất rõ trong những ca khúc ghi âm đầu tiên của Jimmi Hendrix và hơn thế nữa, Jimmi luôn chọn thể loại nhạc blues làm dòng nhạc chủ đạo trong các tác phẩm của mình.

Huyền thoại Jimi Hendrix

Huyền thoại Jimi Hendrix

Lúc đầu các ca sĩ như Albert King và B.B. King không được liệt vào danh sách những blues-rocker thực thụ, nhưng vào cuối thập niên 60, trong những ca khúc của họ, người ta nhận thấy có sự nghiêng hẳn về thể loại rock và soul. Cho dù những ban nhạc hard rock đầu tiên như Led Zeppin, Free và Jeff Beck Group đã trình diễn rất nhiều ca khúc nhạc blues, nhưng điều đó cũng không làm cho những người chơi nhạc blues thuần tuý công nhận họ là những nghệ sĩ của dòng nhạc blues thực thụ.

Cho dù nhạc blues-rock sau đó trở nên mờ nhạt và có khuynh hướng ngả sang loại nhạc boogie – nhạc blues chơi trên đàn piano với tiết tấu mạnh – thế nhưng ở Anh, những nhóm nhạc và ca sĩ như Ten Years After, Savoy Brown, Climax Blues Band, Rory Gallagher, Chicken Shack, Juicy Lucy và Foghat…đều đã làm nên những thành công đáng kể. Trong khi đó ở Mỹ, nhạc blues-rock là thể loại nhạc chủ đạo trong các sản phẩm ghi âm vào khoảng thời gian đầu thập niên 70 của nhóm Allman Brothers, và Johnny Winter đã cũng đã gặt hái được thành công từ loại nhạc này.

Trong khi nhạc blues-rock không phải là loại nhạc hái ra tiền cho các nghệ sĩ theo dòng nhạc này kể từ những năm cuối thập niên 60, nhưng phong cách này cũng đã có được một số thành công vang dội với ZZ Top và Foghat, cũng như sự tác động của nó trong một chừng mực nào đó đối với hard rock. Sự thành công của Stevie Ray Vaughan vào những năm 80 và những nhóm nhạc như Blues Traveler và Spin Doctors trong những năm 90 đã cho thấy dòng nhạc này đã không “chết”. Nói thì sáo rỗng nhưng đó là sự thật khi nhiều thính giả người da trắng sẽ không hề biết đến những nghệ sĩ da đen biểu diễn nhạc blues nếu như họ không được xem các ban nhạc người da trắng biểu diễn trước đó.

Nếu bạn là người yêu thể loại nhạc blues-rock này thì 12 album sau đây thật đáng nghe:

• “Bluesbreakers with Eric Clapton” do hãng PolyGram phát hành.
• “London Blues (1964-1969)” của John Mayall do hãng PolyGram phát hành.
• “East-West” của nhóm Paul Butterfield Blues Band do hãng Elektra phát hành.
• “Black Magic Woman”của nhóm Fleetwood Mac do hãng Epic phát hành.
• “Then Play On” của Fleetwood Mac do hãng Reprise phát hành.
• “Blues” của Jimmi Hendrix do hãng MCA phát hành.
• “The Sound of ‘65” của nhóm Graham Bond Organisation do hãng Edsel phát hành.
• “Best of Canned Heat” của ca sĩ Canned Heat do hãng EMI phát hành.
• “Fresh Cream” của nhóm Cream do hãng Polydor phát hành.
• “So Many Roads” của huyền thoại âm nhạc Sir John Hammond do hãng Vanguard phát hành.
• “At Fillmore East” của nhóm Allman Brothers do hãng Polydor phát hành.
• “Little Boy Blue” của Duffy Power do hãng Demon và Edsel phát hành

Cao Vân (Theo VnRock.com)

Tạo website bán hàng với WordPress

Like this Article? Share it!

Về tác giả

Thư viện sống về nhạc rock thế giới.

Comments are closed.